Przykładowy problem: perfekcjonizm

unnamed

Perfekcjonizm to przeświadczenie, że wszystko co się podejmuje powinno być wykonane idealnie, bez skazy, wzorcowo. To przeświadczenie towarzyszy wielu osobom w depresji, przy czym jest ono najprawdopodobniej jednym z czynników powodujących depresję. Jednym z osiowych objawów depresji jest obniżona samoocena, a łatwo zauważyć, że samoocenę znacznie obniża właśnie niemożność osiągnięcia stawianych przed sobą wygórowanych celów. Perfekcjonizm ma też silny komponent kompulsji.

Ambicja jest cechą bardzo pożądaną, ambitnym ludziom zawdzięczamy postęp w różnych dziedzinach życia. Jednak ambicja, by mogła doprowadzić do dobrych długofalowych efektów, powinna być „skalibrowana” realistycznie. Zakładanie, że w jakimś przedsięwzieciu uda się nam wszystko, w najdrobniejszych szczegółach, jest zaczątkiem klęski. Tak wyśrubowane kryteria sukcesu bardzo znacznie ograniczają szanse jego osiągnięcia, a więc narażają na poczucie niepowodzenia czy nawet porażki.

David D. Burns, amerykański psychoterapeuta pracujacy metodą CBT, w swej „Radości życia” zadaje następujące przykładowe ćwiczenia osobom z problemem perfekcjonizmu.

1. Zrób listę zalet i wad perfekcjonizmu. To zestawienie często uświadamia, że tak naprawdę perfekcjonizm ma więcej wad niż zalet i wcale nie jest pożądaną cechą. Po stronie niekorzystnych efektów perfekcjonizmu często znajdują się: życie w ciągłym stresie i niepewności czy uda się osiągnąć wyśrubowany cel, niezdolność do odprężenia się, przygnębienie z powodu nie bycia doskonałym w swoich działaniach, obawa przed podjęciem ryzyka, mniejsza tolerancja dla innych ludzi, obawa przed podejmowaniem nowych wyzwań i nie odkrywanie niczego nowego.

2. Poćwicz przeciętność. Wybierz jakąś czynność i zamiast celować na 100% spróbuj ją wykonać na 80, 60 lub 40%. Jest to, inaczej mówiąc, obranie sobie za cel w tej konkretnej czynności osiągnięcie przeciętności. Dla perfekcjonisty może to być okazja do przekonania się, że wykonanie czegoś nie „celująco”, ale „zadawalająco” ma także wartość i świat się po tym nie kończy.

3. Zauważ ze nie tylko doskonałość daje satysfakcję. Zapisuj stopień satysfakcji z wykonywanych czynności i stopień, w którym każda z nich została wykonana perfekcyjnie. Często daje to okazję do zauważenia, że najbardziej satysfakcjonujace czynności niekoniecznie zostały wykonane perfekcyjnie. Jest to ważny argument na rzecz ograniczenia własnego perfekcjonizmu.

4. Zauważ, że perfekcjonizm ma w sobie pułapkę niewykonalności. Zawsze są jakieś aspekty, które można jeszcze w danym przedsięwzieciu poprawić, ponieważ nic nie jest do końca idealne. Przeanalizowanie kilku przedsięwzięć czy konkretnych rzeczy pod tym kątem daje pogląd ta temat złudności perfekcji.

5. Zauważ związek między perfekcjonizmem a strachem. Świadomie otwórz się na odczucie strachu gdy porzucasz perfekcjonistyczne przyzwyczajenia. Przygotuj się na ten strach, co pozwoli ci go opanować. Przy okazji zauważ, jak ważnym czynnikiem w powodowaniu perfekcjonizmu jest strach: przed byciem źle ocenionym, własnym poczuciem porażki, negatywnymi konsekwencjami niedociągnięć. Nie jest rzeczą pozytywną bycie sterowanym przez strach i wewnętrzne obawy.

Łagodzenie perfekcjonizmu metodami zaleconymi przez Burnsa jest bardzo dobrym przykładem zastosowania metod poznawczo-behawioralnej pracy nad problemami psychologicznymi. Dobór ćwiczeń pokazuje wyraźnie, jak ważny jest w tym podejściu komponent własnej pracy myślowej klienta w opanowywaniu i zwalczaniu źródeł jego problemów.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s