Czym jest asertywność (a czym nie)

A picture of a serious woman showing a red card over white backg

Jest w publicznym obiegu definicja, która ujmuje asertywność jako „umiejętność odmawiania”. Trudno powiedzieć skąd wzięło się to rozumienie asertywności, ale sieje ono pewien zamęt w głowach wielu osób. Asertywność oczywiście może wyrażać się w umiejętności odmowy wykonania czegoś, co nie jest zgodne z interesem danej osoby, lub jej wartościami, ale jest to tylko jeden z wielu możliwych przejawów asertywnej postawy. Myślę, że wiele osób utożsamia asertywność z odrzucaniem niezadawalających propozycji, bo ta umiejętność jest rzeczywiście trudna. Jednak asertywność przejawia się także w całej gamie innych zachowań, takich jak wyrażanie bez obawy swojej opinii w istotnych lub mniej ważkich kwestiach, zdolność do zachowania się zgodnie ze swoim interesem, umiejętność przejmowania inicjatywy w obecności innych osób (w szczególności w działaniach zespołowych). Przykładów asertywnych zachowań jest nieskończenie wiele, tak więc sprowadzanie tej postawy do umiejętności odmawiania jest błędem pojęciowym.

Najlepiej zrozumieć sedno asertywności przeciwstawiając ją zachowaniom z dwóch innych kategori: agresji i uległości. Zachowania agresywne zmierzają do realizowania interesów danej osoby bez brania pod uwagę interesów innych ludzi. Często sprowadza się to do robienia czegoś kosztem kogoś innego. Osoba agresywna żeruje na swoim otoczeniu, realizując swoje cele jego kosztem. Uległość zaś to zachowanie podporzadkowane, zakładajace własną podległość komuś innemu i zezwalające na takie zachowania innych, które naruszają interesy osoby uległej.

Asertywność jest przeciwieństwem zarówno agresji, jak uległości. Nie trzeba dodawać, że asertywność to styl zachowań najbardziej pożądany z punktu widzenia zarówno każdego z nas i naszych celów, ale także biorąc pod uwagę interesy tych, którzy nas otaczają: rodziny, kolegów, znajomych. Asertywność to niewatpliwie zachowanie typu „win/win”, w przeciwieństwie do agresywnego „win/lose”, czy uległego „lose/win”. Jak wiadomo taktyka „win/win” najlepiej sprawdza się zwłaszcza na dłuższą metę. Zachowania agresywne przysporzają nam wrogów, co z czasem się na nas zemści, zachowania uległe prowadzą do obniżenia samooceny i osiągania miernych efektów działań, nie realizowania swoich celów.

Tyle jeśli chodzi o truizmy pojęciowe (które jednak nie dla wszystkich są do końca truizmami). Nieco trudniej jest z praktyką. Wiele osób podejmuje terapię właśnie mając problem z wdrożeniem asertywnego wzorca zachowań. Są agresywne lub uległe, nie mogąc lub nie chcąc zastosować któregoś z efektywnych i nie naruszających interesów innych ludzi zachowań asertywnych. W trakcie terapii można przepracować te niekonstruktywne i nieadekwatne schematy myślenia, przećwiczyć zachowania asertywne i w ten sposób w pewnej mierze zmienić swój styl funkcjonowania społecznego. Pozytywne i wymierne efekty tej zmiany można szybko zaobserwować w codziennym życiu.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s