Praca nad schematami: ile można zmienić

be-yourself-masks

Często w trakcie pracy z kimś nad jego problemem staje się oczywiste, że powodem nietrafnego spostrzegania rzeczywistości i siebie samego są stałe schematy poznawcze tej osoby. Wyznaczają one sposób interpretowania zdarzeń i kierunek zachowań. Schematy poznawcze składają się z sądów o charakterze twierdzeń (np.”jestem bezradną fajtłapą”)  i powiązanych z nimi odczuć np. żalu, smutku, złości, wściekłości, przygnębienia, lub bólu.  Niektóre ze schematów są w swej części opisowej całkowicie lub przynajmniej częściowo nietrafne, lub zawierają oceny i odczucia przesadne, wyolbrzymione. Są wobec tego destrukcyjne i przeszkadzają w codziennym funkcjonowaniu. Po dostrzeżeniu takiego destrukcyjnego schematu zadaję sobie pytanie, w jakim stopniu jest on podatny na zmianę.

Pytanie o możliwość zmiany schematów poznawczych osoby jest w zasadzie pytaniem o możliwość zmiany tej osoby, bowiem mając inne schematy spostrzegania i interpretowania świata będzie ona inaczej reagować na różne sytuacje życiowe. Na przykład osoba z schematem siebie jako fajtłapy po przepracowaniu tego schematu, znalezieniu wielu sfer, w których nie zachowuje się zgodnie z tym schematem, nabierze pewności siebie. To z kolei, oraz uzyskiwane dobre efekty działań, umocni ją samą w przeświadczeniu, że nieudacznikiem nie jest. Schemat przestanie istnieć, lub przynajmniej przyjmie formę łagodniejszą, np. „w niektórych sytuacjach zdarza się, że nie jestem tak operatywny,  jak bym chciał”.

Terapeuta czy – w tym przypadku – także coach zadaje sobie w konfrontacji ze schematami pytanie, na ile są one już u tej osoby utrwalone. Bywają schematy, prawdopodobnie zwłaszcza te nabyte wcześnie, w dzieciństwie, które wydają się być istotną, stałą częścią osobowości. Czasem zapewne nawet nią są. Zawsze wtedy trzeba rozstrzygnąć, czy z takim destrukcyjnym schematem można się zmierzyć, spróbować go zakwestionować i przepracować. Myślę, że chociaż wobec uporczywych i utrwalonych schematów trudno przewidzieć szanse ich przepracowania, warto w wielu przypadkach podejmować taką próbę. Mimo, że większość autorów jest zgodnych co do tego, że osobowość ludzi dorosłych  jest konstruktem trwałym i trudnym do zmiany, to jednak w pewnych sytuacjach, u  pewnych osób i w pewnym stopniu takie zmiany mogą zachodzić w procesie coachingu. Niezbędna, jak zawsze, jest wysoka motywacja danej osoby do dokonania zmiany.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s